Εισαγωγή
Η μετοίκηση ανηλίκου τέκνου στο εξωτερικό αποτελεί ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα στο οικογενειακό δίκαιο. Συμβαίνει πολύ συχνά μετά από έναν χωρισμό ένα εκ των γονέων να θέλει να μετοικήσει σε άλλη χώρα, είτε για καλύτερες εργασιακές συνθήκες, είτε προκειμένου να κάνει μία νέα αρχή σε άλλο τόπο. Το δικαστήριο επιφορτίζεται με την διάγνωση του βέλτιστου συμφέροντος του τέκνου. Ειδικότερα καλείται να συγκρίνει μεταξύ μιας ήδη υπάρχουσας καθημερινότητας και υφιστάμενες συνθήκες και της νέας καθημερινότητας σε άλλο περιβάλλον. Το Δικαστήριο σταθμίζει το περιβάλλον στο οποίο ζουν, την ικανότητα κάθε γονέα να τα φροντίσει, αλλά και τις προοπτικές που μπορεί να προσφέρει μια μετακόμιση σε άλλη χώρα. Σε πρόσφατη υπόθεση που χειρίστηκε το γραφεί μας, το δικαστήριο κλήθηκε να αποφασίσει αν ένας πατέρας μπορούσε να μετοικήσει με τα ανήλικα παιδιά του στη Γερμανία. Η υπόθεση εκδικάστηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων και η απόφαση που εκδόθηκε χορήγησε στον πατέρα την άδεια για τη μετακίνηση των παιδιών στο εξωτερικό.
Τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης.
Η υπόθεση αφορούσε δύο ανήλικα παιδιά ηλικίας 6 και 4 ετών. Τα παιδιά μετά τη διάσπαση της συμβίωσης των γονέων τους διέμεναν πλέον με τον πατέρα τους, ο οποίος είχε οργανώσει ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον. Το δικαστήριο έκρινε ότι η μητέρα δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στην άσκηση της επιμέλειας, ενώ δεν συνεργαζόταν με τον πατέρα σε σοβαρά θέματα που αφορούσαν τα παιδιά. Σύμφωνα με τα πραγματικά περιστατικά που πιθανολογήθηκαν από το δικαστήριο, τα παιδιά παρουσίαζαν σημάδια παραμέλησης όταν βρίσκονταν με τη μητέρα τους, όπως ασυνέπεια σε θεραπείες και έλλειψη σταθερής επίβλεψης. Αντίθετα, όταν διέμεναν με τον πατέρα τους, η καθημερινότητά τους και τα ίδια τα παιδιά ήταν φροντισμένα.
Η αίτηση για μεταβολή του τόπου διαμονής των τέκνων στο εξωτερικό.
Ο πατέρας υπέβαλε αίτηση ασφαλιστικών μέτρων με την οποία ζητούσε αφενός να του ανατεθεί προσωρινά η αποκλειστική άσκηση της γονικής μέριμνας των παιδιών και αφετέρου να του επιτραπεί να μεταβληθεί ο τόπος διαμονής των παιδιών από την Θεσσαλονίκης σε πόλη της Γερμανίας.Για την υποστήριξη της αίτησης προβλήθηκαν συγκεκριμένοι λόγοι και ισχυρισμοί, όπως ότι στο εξωτερικό υπήρχε υποστηρικτικό δίκτυο (γονείς και αδέλφια) και υπήρχε καλύτερη επαγγελματική προοπτική. Από την άλλη πλευρά στην υπάρχουσα συνθήκη ήταν πολλά τα προβλήματα που αντιμετώπιζε ο πατέρας, όπως έλλειψη βοήθειας και υποστήριξης, ανισορροπία μεταξύ χρόνου εργασίας και εισοδήματος που τελικά λειτουργούσε εις βάρος των παιδιών που έμεναν αναγκαστικά σε φροντίδα τρίτων προσώπων.Το αίτημα επομένως δεν αφορούσε απλώς μια μεταβολή τόπου διαμονής, αλλά ένα συνολικό πλάνο, που σύμφωνα με τον αιτούντα, θα εξασφάλιζε καλύτερες συνθήκες για τα παιδιά.
Πώς κρίνει το δικαστήριο μεταβολή του τόπου διαμονής.
Σε τέτοιες υποθέσεις το βασικό κριτήριο είναι πάντα το συμφέρον του παιδιού.Το δικαστήριο εξετάζει μεταξύ άλλων: Ποιος φροντίζει κατά κύριο λόγο τα παιδιά, τι συναισθηματικό δεσμό έχουν τα παιδιά με τον κάθε γονέα, ποιες θα είναι οι συνθήκες διαβίωσης των παιδιών μετά την μετοίκηση καθώς και εάν εξασφαλίζεται μία καλύτερη ποιότητα καθημερινότητας και εκπαίδευσης.
Η κρίση του δικαστηρίου.
Το δικαστήριο έκρινε ότι ο πατέρας είναι ικανός να ασκεί αποκλειστικά την γονική μέριμνα των τέκνων του, ότι έχει δημιουργήσει σταθερές και ασφαλείς συνθήκες για τα παιδιά και ότι η μετοίκηση στην Γερμανία θα λειτουργήσει προς όφελός τους. Έτσι, το Δικαστήριο ανέθεσε με την απόφαση που εξέδωσε την άσκηση της γονικής μέριμνας αποκλειστικά στον πατέρα και του επέτρεψε να μετοικήσει με τα παιδιά στην Γερμανία.
Τι σημαίνει πρακτικά μια τέτοια απόφαση.
Μια απόφαση που αναθέτει την άσκηση της γονικής μέριμνας στον έναν γονέα, σημαίνει στην πράξη ότι ο γονέας αυτός έχει την δυνατότητα να αποφασίσει μόνος του, χωρίς την συναίνεση του έτερου γονέα για οποιοδήποτε σοβαρό ζήτημα του παιδιού, όπως την εγγραφή σε σχολείο, την έκδοση διαβατηρίου, μία απόφαση που να αφορά την υγεία ή κάποια ιατρική πράξη.Σε ό,τι αφορά την μετοίκηση, σημαίνει πρακτικά ότι ο πατέρας μπορεί να οργανώσει μια νέα καθημερινότητα στον τόπο προορισμού με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Συμπέρασμα.
Η μετακίνηση ανηλίκου στο εξωτερικό είναι ένα σύνθετο νομικό ζήτημα που απαιτεί προσεκτική προσέγγιση και χρήση ορθών και συγκεκριμένων αποδεικτικών στοιχείων.Κάθε υπόθεση είναι διαφορετική. Το κρίσιμο πάντως στοιχείο δεν είναι η επιθυμία ενός γονέα, αλλά το τι εξυπηρετεί πραγματικά το συμφέρον του παιδιού.Εάν βρίσκεστε σε μια παρόμοια κατάσταση ή αντιμετωπίζετε διαφωνία με τον άλλο γονέα σχετικά με τη μετοίκηση ανήλικων τέκνων σε άλλη πόλη ή χώρα, η έγκαιρη νομική συμβουλή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την προστασία των δικαιωμάτων σας και – κυρίως – για τη διασφάλιση του συμφέροντος των παιδιών.