Διαζύγιο χωρίς σύγκρουση ή χωρίς όρια;
Ο φόβος της επικείμενης σύγκρουσης δημιουργεί προβλήματα και ποιος είναι ο ρόλος του δικηγόρου. Στις περιπτώσεις που ένας γάμος φτάνει στο τέλος και οι σύζυγοι σκέφτονται το διαζύγιο, δεν φοβούνται το μέλλον μετά την λύση του γάμου, αλλά τη σύγκρουση που θα έλθει όταν ο καθένας θα διεκδικήσει αυτά που επιθυμεί και θεωρεί δίκαια. Γνωρίζουν ότι αν θέσουν τις απαιτήσεις και διεκδικήσουν αυτά που θεωρούν αυτονόητα, θα ακολουθήσει καβγάς. Μάλιστα είναι πολλές οι περιπτώσεις στις οποίες το ζευγάρι δεν χωρίζει και παραμένει κάτω από την ίδια στέγη, προκειμένου να μην χρειαστεί να λύσει τα ζητήματα που φέρνει ένα διαζύγιο. Σε άλλες περιπτώσεις πάλι, οι σύζυγοι επιλέγουν να αφήσουν κατά τον χρόνο του χωρισμού, αρρύθμιστα τα ζητήματα στα οποία διαφωνούν, μεταθέτοντας την επίλυσή τους στο μέλλον. Έτσι, επιλέγουν τη σιωπή, τις ασαφείς συμφωνίες και τις προσωρινές λύσεις. Όμως εδώ τίθεται ένα απλό μεν, αλλά κρίσιμο ερώτημα:
Η αποφυγή της σύγκρουσης προστατεύει τα μέλη της οικογένειας, παιδιά και γονείς, ή τελικά εμφανίζονται τα προβλήματα μεγαλύτερα στο μέλλον;
Οι σύζυγοι που αποφεύγουν την σύγκρουση δεν είναι αδιάφοροι, ούτε ανεύθυνοι. Είναι όμως κουρασμένοι διότι για να έχουν φτάσει στο χρονικό σημείο της διάσπασης της έγγαμης συμβίωσης, έχουν μεσολαβήσει μήνες ή και χρόνια έντασης και καβγάδων. Έτσι απευθύνονται στον δικηγόρο και ζητούν να τελειώσει ήρεμα ο γάμος. Πλην όμως, τότε τίθενται τα ζητήματα που πρέπει να ρυθμιστούν:- Η επιμέλεια και η διαμονή των ανηλίκων τέκνων- Η διατροφή- Η επικοινωνία του γονέα με τον οποίο δεν διαμένουν τα τέκνα- Η διανομή της περιουσίας Και τότε οι σύζυγοι, επειδή γνωρίζουν ήδη ο ένας τα όρια και τις απαιτήσεις του άλλου, φοβούνται ότι οποιαδήποτε συζήτηση ή διαπραγμάτευση θα καταλήξει σε αδιέξοδο και ανησυχούν μήπως επιβαρυνθούν ψυχολογικά τα παιδιά, μήπως δεν καταφέρουν να διατηρήσουν μια στοιχειώδη επικοινωνία, μήπως καταλήξουν σε δικαστική διαμάχη .Αυτοί οι φόβοι είναι εύλογοι και αναμενόμενοι, δεν θα πρέπει όμως να κυριεύουν την κατάσταση και να υπονομεύονται τα δικαιώματα των μελών της οικογένειας. Οι σύζυγοι θα πρέπει να έχουν κατά νου ότι συχνά τα προβλήματα δεν εμφανίζονται άμεσα. Εμφανίζονται όταν ηρεμεί η κατάσταση, όταν έχουν συνηθίσει την διάσπαση της έγγαμης συμβίωσης και αρχίζουν να προκύπτουν πρακτικά ζητήματα που είτε αφορούν τα παιδιά, είτε είναι οικονομικής φύσεως. Το συμπέρασμα τελικά είναι ότι ένα διαζύγιο χωρίς σαφείς και συγκεκριμένες ρυθμίσεις και συμφωνίες δεν θα αποτρέψει την σύγκρουση, απλώς θα την καθυστερήσει. Συνεπώς το πιο σημαντικό είναι να υπάρχει σαφήνεια και ξεκάθαρα πλαίσια σε ότι αφορά: την άσκηση επιμέλειας των ανηλίκων τέκνων τους όρους επικοινωνίας και διαμονής με τον κάθε γονέα την διατροφή που θα καταβάλλει ο σύζυγος που δεν διαμένει με τα παιδιά ή/ και η συμμετοχή του καθενός από τους γονείς στα έξοδα των παιδιών τον τρόπο με τον οποίο θα διανεμηθεί η περιουσία που αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια του γάμου, είτε είναι ακίνητα είτε χρήματα.
Ποιος είναι ο ρόλος του δικηγόρου ώστε να διαχειριστεί τις συγκρούσεις και να επιτευχθεί ένα συναινετικό διαζύγιο;
Ο ρόλος του δικηγόρου οικογενειακού δικαίου συνίσταται στο να καθοδηγήσει τους συζύγους σύμφωνα με τα δεδομένα των ρυθμίσεων του νόμου και τις νομολογικές παραδοχές των δικαστηρίων. Οφείλει να είναι προσανατολισμένος σε λύσεις που είναι δίκαιες, πρωτίστως για τα παιδιά και στη συνέχεια για τους γονείς, να αναλάβει το βάρος της διαπραγμάτευσης προκειμένου να ελαφρύνει το κλίμα, χωρίς να διαταράσσει τις ισορροπίες που η οικογένεια έχει συνηθίσει και επιθυμεί να διατηρήσει, με στόχο πάντοτε την αποφυγή οποιασδήποτε μελλοντικής δικαστικής αντιπαράθεσης. Η ορθή νομική καθοδήγηση δεν δημιουργεί συγκρούσεις. Αντιθέτως, τις περιορίζει, καθώς βασίζεται στη γνώση, την εμπειρία και προσανατολίζεται στην πρόληψη από μελλοντικές διαφωνίες.
Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να είναι σαφές ότι τα ξεκάθαρα όρια και οι ειλικρινείς απαιτήσεις δεν συνεπάγονται αυτομάτως ρήξη.
Κάθε διαπραγμάτευση είναι απολύτως αποδεκτό να περιλαμβάνει στιγμές έντασης ή σύγκρουσης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι διαταράσσεται ανεπανόρθωτα η σχέση. Αντιθέτως ένα διαζύγιο που θα συμφωνηθεί με ξεκάθαρα πλαίσια και ρυθμίσεις όλων των ζητημάτων, μπορεί παρότι θα έχει περάσει από συγκρούσεις και εντάσεις, Να μειώσει το άγχος των παιδιών, να περιορίσει τις συγκρούσεις μεταξύ των γονέων ,να δημιουργήσει ένα ασφαλές πλαίσιο καθημερινότητας. Η πραγματική γονική ευθύνη δεν είναι η αποφυγή κάθε διαφωνίας, αλλά η διαχείρισή της με ωριμότητα.
Συμπέρασμα:
Το ερώτημα δεν είναι αν το διαζύγιο θα έχει ή όχι σύγκρουση.
Το ερώτημα είναι πώς θα γίνει η διαχείριση της σύγκρουσης ώστε να καταλήξει σε μία σωστό και δίκαιο πλαίσιο.
Η έγκαιρη και σωστή νομική καθοδήγηση μπορεί να εξασφαλίσει ότι θα τεθούν τα σωστά όρια, προστατεύοντας τόσο τους γονείς όσο και –κυρίως– τα παιδιά. Στο οικογενειακό δίκαιο, η ισορροπία δεν επιτυγχάνεται με σιωπή, αλλά με σαφήνεια και υπευθυνότητα.