Εισαγωγικά:
Σε πολλά διαζύγια, ο λόγος της οριστικής ρήξης δεν είναι μία ξαφνική και υψηλής έντασης σύγκρουση, αλλά μία κατάσταση που υποβόσκει για πολύ καιρό και οδηγεί τον άλλο σύζυγο στην απόφαση του χωρισμού:Η διαρκής απουσία.Όταν ο ένας σύζυγος δεν συμμετέχει στις ανάγκες της οικογένειας με τις δυνάμεις και τις δυνατότητες που έχει, είτε πρόκειται για οικονομική συμμετοχή, είτε για προσωπική φροντίδα και ανάληψη ευθυνών και υποχρεώσεων, τότε δημιουργείται ένα καθεστώς ανισορροπίας, με αποτέλεσμα να επιβαρύνεται υπερβολικά ο άλλος σύζυγος που επωμίζεται το μεγαλύτερο βάρος. Το ζήτημα που προκύπτει είναι πώς αυτή η αδιαφορία και αδράνεια του ενός επηρεάζει την κρίση του Δικαστηρίου, σχετικά με την διατροφή και την επιμέλεια των παιδιών.
Σε τί ακριβώς συνίσταται αυτή η αδράνεια του συζύγου ή/ και γονέα:
Οικονομική απουσία:
Η μη συμμετοχή του ενός συζύγου μπορεί να εκδηλώνεται ως άμεση άρνηση κάλυψης των οικονομικών αναγκών της οικογένειας, με τη μη πληρωμή υποχρεώσεων ή τη συστηματική αποφυγή συνεισφοράς στο οικογενειακό ταμείο.Μπορεί όμως να εμφανίζεται και έμμεσα, με την επίκληση αδυναμίας εύρεσης εργασίας ή με το επιχείρημα ότι η επαγγελματική δραστηριότητα που ασκείται δεν αποφέρει εισόδημα. Στις περιπτώσεις αυτές, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι ο ισχυρισμός της αδυναμίας, αλλά το αν καταβάλλεται πραγματική και ουσιαστική προσπάθεια βελτίωσης της οικονομικής κατάστασης.
Η αδράνεια όμως δεν περιορίζεται στην οικονομική συνεισφορά. Αντιθέτως εκδηλώνεται και με τις παρακάτω μορφές συμπεριφοράς:
Άρνηση συμμετοχής στην φροντίδα των παιδιώνΆρνηση ανάληψης υποχρεώσεων που αφορούν την οικογενειακή στέγη και τα ζητήματα των παιδιώνΑπουσία από την καθημερινή οικογενειακή ζωήΣτο οικογενειακό δίκαιο, ο θεσμός του γάμου και της οικογένειας αντιμετωπίζεται ως μορφή κοινωνίας και ως σχέση που διέπεται από τις αρχές της συνεργασίας και της κοινής συνεισφοράς των συζύγων. Όταν η υποχρέωση αυτή παραβιάζεται συστηματικά, το γεγονός αξιολογείται από το Δικαστήριο και λαμβάνεται υπόψη κατά τη διαμόρφωση της κατάστασης που θα ισχύσει μετά το διαζύγιο.
Διαζύγιο λόγω της άνισης κατανομής των υποχρεώσεων μεταξύ των συζύγων Αιτία διαζυγίου ο ισχυρός κλονισμός του γάμου.
Η προαναφερόμενη αδιαφορία και αδράνεια του ενός συζύγου μπορεί να οδηγήσει σε ισχυρό κλονισμό του γάμου, με αποτέλεσμα να καθίσταται για τον έτερο σύζυγο αφόρητη η συνέχιση της έγγαμης συμβίωσης. Και μία τέτοια συμπεριφορά που απλώς δημιουργεί άνισες ισορροπίες αρκεί για να στοιχειοθετείται ο ισχυρός κλονισμός, δεν απαιτείται δηλαδή πάντοτε να υπάρχουν έντονες συγκρούσεις, καβγάδες ή ακραία περιστατικά.Αρκεί να προκύπτει ότι:
- Η καθημερινότητα της οικογένειας έχει καταστεί δυσλειτουργική
- ο ένας σύζυγος επιβαρύνεται υπερβολικά και πολύ περισσότερο από τον άλλο σύζυγο τις οικονομικές ή/ και άλλες υποχρεώσεις που αφορούν την οικογένεια ή/ και τα παιδιά
- η κατάσταση αυτή έχει διαρκή χαρακτήρα και δεν εμφανίζεται παροδικά ή εξαιτίας μίας συγκεκριμένης και δικαιολογημένης συγκυρίας.
Πώς κρίνεται το ζήτημα της διατροφής μετά το διαζύγιο σε μια τέτοια περίπτωση:
Διατροφή συζύγου:
Ο σύζυγος που ουσιαστικά δεν συνέβαλε οικονομικά στην οικογένεια και συντηρούνταν από τον έτερο σύζυγο, επικαλείται αδυναμία συντήρησης μετά τον χωρισμό, επικαλούμενος μάλιστα μια επί σειρά ετών, διαμορφωμένη κατάσταση.Το δικαστήριο όμως εξετάζει:-αν ο σύζυγος είναι σε θέση να εργαστεί- αν η επί σειρά ετών αποχή του από την εργασία έγινε για λόγους στήριξης της οικογένειας ή αν αποτελούσε προσωπική επιθυμίαΔιατροφή τέκνωνΣτη διατροφή των παιδιών ο γονέας που δεν συμμετείχε οικονομικά πριν τον χωρισμό επικαλείται ομοίως ότι αυτή ήταν η συμφωνία μεταξύ των γονέων, ότι υπάρχει μία ήδη διαμορφωμένη κατάσταση, η οποία δεν μπορεί να ανατραπεί.Πλην όμως, το Δικαστήριο δεν επαφίεται σε τέτοιους ισχυρισμούς, αντιθέτως εξετάζει:
- αν ο γονέας έχει την δυνατότητα να εργαστεί
- ποιες είναι οι πραγματικές του δυνατότητες
Εξάλλου η διατροφή των παιδιών είναι υποχρέωση και των δύο γονέων.
Επιμέλεια παιδιών και αδιαφορία του ενός γονέα.
Όταν τίθεται τέτοιο ζήτημα, το Δικαστήριο εξετάζει κατά πόσο μπορεί ο κάθε γονέας να ανταποκριθεί στον ρόλο του φροντιστή των ανηλίκων τέκνων.
Στην πράξη εξετάζεται αφενός:Ποιος από τους δύο γονείς κάλυπτε τις καθημερινές ανάγκεςΠοιος από τους δύο γονείς φρόντιζε για τις εκπαιδευτικές και σχολικές απαιτήσειςΠοιος φρόντιζε για την συναισθηματική ισορροπία και ανάπτυξη των παιδιώνΠοιος λάμβανε τις σημαντικές αποφάσεις που αφορούν τα παιδιά Αφετέρου εξετάζεται:Αν ο έτερος γονέας που πριν το διαζύγιο αδιαφορούσε και δεν συμμετείχε στις υποχρεώσεις, είναι σε θέση να καλύπτει τις ανάγκες των παιδιών όταν είναι μόνος μαζί τους. Στις περιπτώσεις που ο ένας γονέας ήταν αδρανής και μετά το διαζύγιο εμφανίζεται ενεργός επιδεικνύοντας ξαφνικό ενδιαφέρον το δικαστήριο θα κρίνει αν πρόκειται για πραγματική αλλαγή στάσης, ή αν προβάλλεται η συγκεκριμένη εικόνα προκειμένου να μην ανατεθεί η επιμέλεια στον έτερο σύζυγο.Πλην όμως η συνεπιμέλεια δεν μπορεί να λειτουργήσει όταν στην πραγματικότητα ο ένας γονέας δεν θέλει να έχει ενεργό ρόλο, όταν δεν γνωρίζει τις βασικές ανάγκες των παιδιών, όταν δεν έχει καταφέρει να αναπτύξει ουσιαστικό δεσμό με τα παιδιά.
Ποια αποδεικτικά στοιχεία εξετάζονται από το Δικαστήριο:
- μηνύματα και επικοινωνία που δείχνουν ποιος είχε την φροντίδα των παιδιών
- οικονομικά στοιχεία και ιστορικό εργασίας
- μαρτυρικές καταθέσεις τρίτων προσώπων που γνώριζαν την οικογενειακή κατάσταση
Συμπέρασμα
Όταν ο λόγος του χωρισμού είναι η αδιαφορία και απουσία του ενός συζύγου από τα βάρη της οικογένειας, η αιτία του διαζυγίου, η διατροφή και η επιμέλεια κρίνονται σύμφωνα με την συνολική εικόνα σχετικά με την οικογενειακή ζωή και τις ήδη διαμορφωμένες ισορροπίες.Αν βρίσκεστε σε μια τέτοια κατάσταση, η σωστή νομική καθοδήγηση από δικηγόρο οικογενειακού δικαίου είναι καθοριστική για να παρουσιαστούν τα πραγματικά δεδομένα με σαφήνεια και ακρίβεια.