Η απώλεια ενός προσώπου του συγγενικού περιβάλλοντός μας συνεπάγεται πολλές φορές αποφάσεις που απαιτούν περισυλλογή και εξειδικευμένες γνώσεις, οικογενειακές συγκρούσεις και επείγοντα πρακτικά ζητήματα . Ένα από τα κυριότερα διλήμματα που προκύπτουν είναι αν ο κληρονόμος πρέπει να αποποιηθεί (αρνηθεί) ή να αποδεχθεί την κληρονομία, ιδίως όταν υπάρχουν ενεργά δάνεια, οφειλές προς το Δημόσιο, χρέη σε τρίτους ή αμφισβητήσεις εντός του ευρύτερου οικογενειακού κύκλου.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η έγκαιρη συμβουλή και κατεύθυνση από δικηγόρο για κληρονομικά ζητήματα στη Θεσσαλονίκη είναι κρίσιμη, γιατί οι προθεσμίες, ιδίως στην περίπτωση που δεν επιθυμείτε την κληρονομία, είναι σύντομες και οι εσφαλμένες κινήσεις μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες, κυρίως οικονομικές.
Τι σημαίνει αποδοχή κληρονομιάς;
Με την δήλωση αποδοχής της κληρονομίας, ο κληρονόμος δηλώνει ότι αποδέχεται την περιουσία του κληρονομουμένου, που του επάγεται λόγω κληρονομικής διαδοχής. Η περιουσία αυτή (κληρονομία) μπορεί να περιέχει, ενδεικτικά, ακίνητα, τραπεζικές καταθέσεις, εταιρικά μερίδια, οχήματα, απαιτήσεις και άλλων ειδών δικαιώματα, αλλά και οφειλές.
Η αποδοχή γίνεται ρητά, συνήθως με συμβολαιογραφικό έγγραφο, ιδίως όταν είναι απαραίτητο (ακίνητα με απαίτηση μεταγραφής στο αρμόδιο Κτηματολόγιο ή Υποθηκοφυλακείο για μεταβίβαση της κυριότητας).
Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η αποδοχή μπορεί να θεωρηθεί ότι έγινε και σιωπηρά, μέσα από πράξεις και την ευρύτερη συμπεριφορά του κληρονόμου.
Η παγίδα της σιωπηρής αποδοχής.
Μεγάλη μερίδα των κληρονόμων θεωρεί ότι αν δεν υπογράψουν ενώπιον συμβολαιογράφου δήλωση αποδοχής, δεν έχει επέλθει αποδοχή της κληρονομίας. Αυτό δεν ισχύει πάντα στα μάτια του νόμου!
Συμβαίνει συχνά η ίδια η συμπεριφορά του κληρονόμου να θεωρηθεί σαν σιωπηρή αποδοχή. Για παράδειγμα, όταν ο κληρονόμος αντιμετωπίζει την κληρονομιαία περιουσία σαν να είναι δική του, εισπράττει μισθώματα από τυχόν ακίνητα του θανόντος, προχωρά σε ουσιαστικές πράξεις διάθεσης (π.χ. εκποίησης) ή εμφανίζεται απέναντι σε καλόπιστους τρίτους ως κύριος των περιουσιακών στοιχείων.
Γι’ αυτούς τους λόγους, προτού διαπράξετε οποιαδήποτε ενέργεια που να αφορά ακίνητα, καταθέσεις σε τραπεζικούς λογαριασμούς, οφειλές ή λοιπά περιουσιακά στοιχεία του θανόντος, είναι εξαιρετικής σημασίας να προηγηθεί νομικός έλεγχος.
Ποια είναι η προθεσμία για αποποίηση κληρονομίας;
Ως αποποίηση κληρονομιάς λογίζεται η δήλωση του κληρονόμου ότι δεν επιθυμεί να κληρονομήσει ό,τι τυχόν του επάγεται. Είναι η συνηθέστερη επιλογή όταν η κληρονομιά απαρτίζεται σε μεγάλο βαθμό από χρέη ή όταν δεν υπάρχει βεβαιότητα ως προς την ύπαρξη ή τον αριθμό των οικονομικών υποχρεώσεων.
Η γενική προθεσμία που θέτει ο νόμος για αποποίηση είναι τέσσερις μήνες. Η προθεσμία αυτή εκκινεί από τη στιγμή ο κληρονόμος έμαθε ότι καλείται στην κληρονομιά και έμαθε και τον λόγο που καλείται, δηλαδή αν πρόκειται για κληρονομική διαδοχή από διαθήκη ή εξ αδιαθέτου (χωρίς διαθήκη, ό,τι ορίζει ο νόμος).
Αν υπάρχει διαθήκη, η προθεσμία δεν ξεκινά πριν από τη δημοσίευσή της.
Αν περάσει η παραπάνω προθεσμία χωρίς να γίνει αποποίηση, θεωρείται ότι έχει γίνει αποδοχή. Αυτό μπορεί να έχει δυσμενέστατες συνέπειες, ιδίως όταν στην πορεία προκύψουν χρέη και οφειλές που ο κληρονόμος αγνοούσε.
Τι ισχύει όταν στην κληρονομία συγκαταλέγονται χρέη;
Όταν υποπτεύεστε ότι ο κληρονομούμενος είχε οφειλές προς τρίτους -ιδιώτες , τράπεζες, Δημόσιο (Εφορία, ΕΦΚΑ), δάνεια ή επιχειρηματικές υποχρεώσεις, ως κληρονόμοι δεν πρέπει να ενεργείτε βιαστικά.
Ένα ορθότερο πρώτο βήμα είναι να ελέγξετε την περιουσιακή κατάσταση και τις πιθανές οφειλές. Στην περίπτωση που η κληρονομιά εμφανίζει βασικά παθητικό, μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο της αποποίησης. Αν , από την άλλη, υπάρχουν περιουσιακά στοιχεία μαζί με αβέβαιες οφειλές, μπορεί να εξεταστεί η επιλογή της αποδοχής με το ευεργέτημα της απογραφής.
Τι είναι το ευεργέτημα της απογραφής;
Η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής ορίζεται στο Άρ. 1902 του Αστικού Κώδικα και είναι μία διάταξη προστατευτική για τον κληρονόμο, καθώς περιορίζει την ευθύνη του απέναντι στην εξόφληση των χρεών της κληρονομίας, μέχρι την αξία της κληρονομιαίας περιουσίας.
Με απλά λόγια, ο κληρονόμος αυτός δεν θα πληρώσει με την ατομική του περιουσία τυχόν χρέη της κληρονομίας που του επάγεται.
Πρόκειται για πολύ συμφέρουσα διέξοδο όταν δεν είναι ξεκάθαρο αν σε και σε βαθμό η κληρονομία έχει οφειλές , και χρειάζεται προσεκτική νομική και λογιστική αξιολόγηση.
Αμφισβήτηση κληρονομιάς και διαφορές που προκύπτουν ανάμεσα στους κληρονόμους
Τα κληρονομικά ζητήματα δεν αφορούν αποκλειστικά την αποδοχή ή την αποποίηση. Πολλές φορές ανακύπτουν διαφορές μεταξύ συγγενών σχετικά με:
- την εγκυρότητα διαθήκης που δημοσιεύθηκε
- την ερμηνεία των διατάξεων της διαθήκης
- ζητήματα ύπαρξης ή ανυπαρξίας νόμιμης μοίρας,που μπορεί να προσβάλλεται
- τον σωστό διαμοιρασμό της κληρονομιαίας περιουσίας
- δωρεές εν ζωή που έκανε ο κληρονομούμενος
- αδικαιολόγητες μετακινήσεις χρηματικών ποσών πριν ή μετά τον θάνατο
- αποκλεισμό κληρονόμου από περιουσιακά στοιχεία της κληρονομίας.
Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, απαιτείται άμεση συμβουλή από νομικό, συλλογή εγγράφων και δικαιολογητικών και χάραξη σχεδίου δράσης. Η καθυστέρηση και η σποραδικές ενέργειες χωρίς στρατηγική μπορεί να δυσχεράνουν την απόδειξη ή να δώσουν χώρο σε άλλους κληρονόμους να διαμορφώσουν τετελεσμένα υπέρ τους.
Πότε έχετε άμεση ανάγκη δικηγόρο για κληρονομικά ζητήματα στη Θεσσαλονίκη;
Η νομική συμβουλευτική είναι απαραίτητη ιδίως όταν:
- υπάρχουν χρέη ή ανασφάλεια για την οικονομική κατάσταση του κληρονομουμένου,
- είστε κοντά στην εκπνοή της προθεσμίας αποποίησης
- υπάρχει ακίνητο στη Θεσσαλονίκη ή σε άλλη περιοχή που πρέπει να μεταγραφεί, για να γίνει γνωστή η αλλαγή στο πρόσωπο του κυρίου
- υπάρχει αμφισβητούμενη διαθήκη
- υπάρχουν συγκρούσεις μεταξύ των κληρονόμων
- κάποιος συγγενής διαχειρίζεται ατομικά την κληρονομία
- στους κληρονόμους συγκαταλέγονται ανήλικοι
- έχουν γίνει δωρεές ή μεταβιβάσεις εν ζωή, σε κοντινό χρονικό σημείο από τον θάνατο
- υπάρχει η (δυσάρεστη;) υποψία ότι έγινε σιωπηρή αποδοχή.
Σε κάθε περίπτωση, ο χρόνος που αναλαμβάνετε δράση είναι καθοριστικής σημασίας. Ακόμη και μία μεμονωμένη υλική πράξη, αν γίνει χωρίς κατεύθυνση από εξειδικευμένο νομικό, μπορεί να περιορίσει τα δικαιώματα του κληρονόμου.
Διαχείριση προβλημάτων κληρονομικής φύσεως στη Θεσσαλονίκη.
Ένας δικηγόρος με εξειδίκευση στο κληρονομικό δίκαιο στη Θεσσαλονίκη μπορεί να αναλάβει την διαχείριση της υπόθεσης, την διαδικασία αποδοχής ή αποποίησης, τη συνεννόηση με συμβολαιογράφο, τη συλλογή πιστοποιητικών και λοιπών απαραιτήτων εγγράφων, την έρευνα ακινήτων, καθώς και την εκπροσώπηση ενώπιον δικαστηρίων σε περίπτωση δικαστικής αμφισβήτησης.
Η σωστή αντιμετώπιση εξαρχής διευκολύνει τον κληρονόμο στην αποφυγή νομικών “σπαζοκεφαλιών”, περιττών εξόδων και αντιδικιών.
Συμπέρασμα
Η αποδοχή ή η αποποίηση κληρονομιάς δεν είναι μια τόσο απλή διαδικασία. Είναι μια απόφαση με νομικές και οικονομικές συνέπειες ιδιαίτερης βαρύτητας, κυρίως όταν υφίστανται χρέη, ακίνητα, διαθήκη ή εντάσεις μεταξύ συγγενών.
Αν αντιμετωπίζετε πρόβλημα αποδοχής, αποποίησης ή αμφισβήτησης κληρονομιάς, είναι ζωτικής σημασίας να αναζητήσετε εγκαίρως εξειδικευμένη νομική συμβουλή και κατεύθυνση, ώστε να είστε εντός προθεσμίας, και να αποκτήσετε μια καθαρή εικόνα για τα δικαιώματα και τους κινδύνους πριν δράσετε με οποιονδήποτε τρόπο